Instytut Psychologii

Pytania dotyczące studiów na kierunku kognitywistyka, na które nie znajdą Państwo odpowiedzi w tym serwisie, prosimy kierować do dr Mariusza Urbańskiego (Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl). W swobodnej dyskusji na temat kognitywistyki można wziąć udział na forum.

Z zasadami rekrutacji na studia można się zapoznać na stronie Zakładu Logiki i Kognitywistyki (tutaj).

Kognitywistyka (cognitive science) to multidyscyplinarna nauka o umyśle i procesach poznawczych. Kognitywistyka zajmuje się badaniem i wyjaśnianiem m. in. takich procesów mentalnych jak: percepcja, reprezentacja, emocje, świadomość, pamięć, rozumowanie, mowa, komunikacja.

Korzystając z osiągnięć szerokiej gamy dyscyplin naukowych kognitywiści wypracowują własne metody, za pomocą których starają się rozwiązywać fascynujące zagadki umysłu, inteligencji, świadomości. Poszukują odpowiedzi na pytanie o to jakie mechanizmy – biologiczne, obliczeniowe bądź inne – stanowią bazę tego, co nazywamy „inteligencją”, pytają o rolę środowiska – od fizycznego, poprzez biologiczne, po kulturowe i społeczne – w kształtowaniu procesów poznawczych, analizują funkcje języka jako nośnika informacji i narzędzia komunikowania.

Źródłem inspiracji i bazą dla rozwoju kognitywistyki są, przede wszystkim, psychologia, biologia, informatyka, teorie sztucznej inteligencji, językoznawstwo, logika i filozofia. Jednakże z uwagi na swój multidyscyplinarny charakter kognitywistyka, czerpiąc z ich dorobku, analizuje problemy z wielu różnych perspektyw i posługuje się znacznie szerszym wachlarzem metod. Co za tym idzie, kognitywistyka jest nauką inną niż wymienione tradycyjne dyscypliny.

Stąd też i studia z kognitywistyki zostały zaprojektowane tak, aby ich absolwent dysponował nowoczesnym wykształceniem, łączącym elementy nauk humanistycznych i społecznych z wiedzą informatyczną i przyrodniczą, a jednocześnie wykraczającym poza tradycyjne podziały między naukami. System wiedzy, jaki powinien posiadać rzetelnie wykształcony kognitywista, obejmuje nie tylko podstawy dyscyplin bazowych, ale także wiedzę kognitywistyczną, która ani nie powstała w żadnej z wymienionych nauk z osobna, ani do żadnej z nich nie została wcielona.

Absolwenci kognitywistyki mają zdobyć przygotowanie zarówno do pracy naukowo-badawczej, jak i do pracy w instytucjach i organizacjach działających w różnych dziedzinach życia publicznego – od administracji publicznej po przemysł. Wiedza kognitywistyczna przydaje się wszędzie tam, gdzie realizowane są zadania związane z zagadnieniami stymulowania rozwoju poznawczego, projektowania rozwiązań w zakresie komunikowania społecznego, czy też usprawnień w komunikacji w systemie człowiek – komputer. Absolwent kognitywistyki jest w stanie zarówno korzystać z wiedzy i umiejętności z dziedziny poszczególnych dyscyplin bazowych, jak i rozwiązywać problemy multidyscyplinarne, wymagające na przykład wiązania wiedzy psychologicznej z informatyką i teoriami sztucznej inteligencji czy biologii z językoznawstwem i filozofią.

Studia kognitywistyczne na świecie

Kognitywistyka pojawiła się jako odrębny kierunek studiów z pogranicza szeroko rozumianych nauk społecznych i przyrodniczych na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych w latach 70-tych. Obecnie kognitywistyka oferowana jest przez najlepsze amerykańskie uniwersytety na wszystkich poziomach nauczania, poczynając od licencjatu, poprzez studia magisterskie, doktoranckie, a na postdoktorskich kończąc. Od początku lat dziewięćdziesiątych zaczęto organizować studia z kognitywistyki w uniwersytetach europejskich. Obecnie regularne studia z tego zakresu prowadzone są m.in. na uczelniach w Austrii, Finlandii, Holandii, Niemczech, Szwecji, Wielkiej Brytanii, a ostatnio także w Grecji.

O wysokim statusie naukowym kognitywistyki świadczy choćby to, że najpoważniejsze wydawnictwa naukowe publikują encyklopedie jej poświęcone. W 1999 wydawnictwo jednej z wiodących uczelni amerykańskich Massachusetts Institute of Technology wydało The MIT Encyclopedia of the Cognitive Sciences, a wydająca Nature Nature Publishing Group opublikowała w 2003 roku czterotomową Encyclopedia of Cognitive Science.

Teksty on-line

„Jak zrozumieć to, co najbliższe? O opisach, mapach i przewodnikach po krainie umysłu” wykład Andrzeja Klawitera z cyklu Wykłady z filozofii dla młodzieży opublikowanego w książce Zaproszenie do filozofii pod redakcją K. Łastowskiego i P. Zeidlera, Wydawnictwo Humaniora, Poznań 2001.

Tekst zawiera listę wybranych książek z filozofii umysłu i kognitywistyki, które ukazały się na polskim rynku.

„Powab i moc wyjaśniająca kognitywistyki” artykuł prof. UAM dr hab. Andrzeja Klawitera opublikowany w Nauce 03/2004

Kognitywistyka na UAM Program studiów 2007/08

Ambitnym studentom kognitywistyki oferowany jest dostęp do wiedzy kognitywistycznej nie tylko przekazywanej w ramach studiów, ale również uprawianej naukowo:

§ W Instytucie Filozofii prof. UAM dr hab. Andrzej Klawiter prowadzi Seminarium Zakładu Epistemologii i Kognitywistyki, na którym prezentowane i dyskutowane są referaty pracowników z zakresu problematyki kognitywistycznej. Efektem pracy seminarium jest powołanie Zespołu Kognitywistyki i Filozofii Umysłu. Członkowie zespołu są wśród założycieli Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego (prof. A. Klawiter jest członkiem Zarządu PTK).
§ Powstało czasopismo Studia z kognitywistyki i filozofii umysłu. W maju 2003 ukazał się pierwszy tom pt. Subiektywność i świadomość, wydany przez Zysk i S-ka (tutaj można zapoznać się ze spisem treści i wstępem). Tematyce kognitywistycznej poświęcona została część II 18-tego tomu Poznańskich Studiów z Filozofii Humanistyki, pt. Umysł a rzeczywistość, Poznań 1999.
§ Poznańska Grupa Kognitywistyczna, będąca wspólną inicjatywą filozofów, informatyków, językoznawców i psychologów poznańskich uczelni, organizuje otwarte dla szerszej publiczności seminaria, których celem jest wdrażanie i popularyzowanie idei kognitywistycznych.
§ Poszerzoną ofertę zajęć dla studenta kognitywistyki stanowią wykłady i konwersatoria fakultatywne prowadzone przez pracowników Instytutów Filozofii i Psychologii podejmujące zagadnienia kognitywistyczne z właściwej ich macierzystym kierunkom perspektywy (m.in. zajęcia koncentrujące się na problemach filozofii umysłu, w szczególności świadomości (A.Klawiter, W. Dziarnowska), ewolucyjnych aspektach procesu poznania (K. Łastowski), reprezentacji mentalnych (M. Błaszak), percepcji (A. Klawiter), psychologii rozwoju człowieka dorosłego (A. Brzezińska), akwizycji systemu pojęciowego (R. Dziurla), kognitywistycznego ujęcia emocji (D.Wiener), odbioru komunikatów jako procesu poznawczego (J. Szwabe)).
§ Zapraszamy także na strony Zakładu Logiki i Kognitywistyki Instytutu Psychologii oraz Zakładu Epistemologii i Kognitywistyki Instytutu Filozofii UAM.